نکات کلیدی در تنظیم قراردادهای استارتآپی: راهنمای عملی برای وکلا و مشاوران حقوقی
20 نوامبر 2025
نقاط خطرناک در قراردادها (Red Flags)
21 نوامبر 2025مرجع شکایت از پلتفرمها در ایران
بر اساس نوع اختلاف و نوع زیان، شکایت از پلتفرمهای آنلاین میتواند در چند مرجع مطرح شود. در ایران، یک مرجع واحد وجود ندارد؛ بلکه باید براساس موضوع انتخاب شود.
⸻
۱) مرجع اصلی و عمومی: دادگاههای حقوقی
اگر زیان مالی، قراردادی یا مسئولیت مدنی مطرح باشد، دادگاه حقوقی مهمترین مرجع است.
موارد قابل طرح در دادگاه:
•عدم تحویل کالا یا خدمت
•خسارت ناشی از اطلاعات غلط یا گمراهکننده
•نقض شرایط قرارداد پلتفرم
•خسارت ناشی از نشت داده کاربران
•مسئولیت ناشی از آگهی جعلی یا فریبنده
•سوء عملکرد پلتفرم در بازپرداخت وجه
دادگاه صالح:
•معمولاً محل اقامت خوانده (پلتفرم).
•اما در دعاوی تجارت الکترونیک، محل تحقق زیان نیز قابل استناد است.
۲) مرجع رسیدگی به جرایم مرتبط: دادسرای جرایم رایانهای
اگر موضوع جنبه کیفری داشته باشد، باید به دادسرای ویژه جرایم سایبری شکایت کرد.
موارد کیفری:
•انتشار دادههای شخصی کاربر
•دسترسی غیرمجاز به حساب کاربری
•فروش کالاهای ممنوعه در پلتفرم
•کلاهبرداری اینترنتی
•جعل دادهپیام یا جعل هویت
•سوءاستفاده از اطلاعات بانکی
•تبلیغات خلاف قانون
رسیدگی براساس قانون جرایم رایانهای انجام میشود.
۳) سازمان تعزیرات حکومتی و سازمان حمایت مصرفکننده
در حوزه مصرفکنندگان، دو مرجع مهم هستند:
۳-۱) سازمان تعزیرات
برای تخلفات صنفی و تقلب در عرضه کالا و خدمات توسط پلتفرمها،
مثلاً:
•گرانفروشی
•عدم درج قیمت واقعی
•عرضه کالا با اطلاعات گمراهکننده
•تخلف در سیاست مرجوعی
۳-۲) سازمان حمایت مصرفکننده (سامانه ۱۲۴)
شکایتهای مرتبط با:
•عدم انجام تعهدات نسبت به مشتری
•قیمتگذاری خلاف قانون
•کمفروشی
•تبلیغات اغواکننده
پلتفرمها به دلیل فعالیت تجاری مشمول نظارت این نهادها هستند.
۴) مرکز توسعه تجارت الکترونیکی (اینماد)
اگر پلتفرم دارای نماد اعتماد الکترونیکی باشد، مصرفکنندگان میتوانند از طریق:
سامانهٔ رسیدگی به شکایات «اینماد»
شکایتهایی که قابل طرح در اینماد هستند:
•عدم تحویل کالا
•عدم استرداد وجه
•عدم پاسخگویی
•نقض شرایط ثبتشده در پروفایل کسبوکار
•اختلافات سازشپذیر
نکته:
اینماد اختیارات قضایی ندارد اما میتواند:
•تعلیق نماد
•بررسی تخلف
•ارجاع پرونده به مراجع قضایی
را انجام دهد. نقش آن بیشتر تنظیمی و نظارتی است.
۵) پلیس فتا
پلیس فتا یک مرجع قضایی نیست، اما:
•ثبت گزارش
•دریافت مستندات
•ارجاع به دادسرای جرایم سایبری
•پیگیری اولیه
را انجام میدهد.
در مواردی مثل:
•مزاحمت
•کلاهبرداری
•جعل آگهی
•نقض امنیت حساب کاربر
کاربران معمولاً ابتدا به فتا مراجعه میکنند.
۶) دادگاه صلح (در دعاوی خرد)
اگر مبلغ خواسته کمتر از نصاب شورا باشد، میتوان شکایت را در دادگاه صلح مطرح کرد.
این مرجع مناسب است برای:
•مطالبات کمارزش
•خسارات جزئی
•دعاوی ساده بین کاربر و پلتفرم یا فروشنده ثالث
⸻
۷) سازوکارهای داخلی پلتفرمها
پلتفرمهای بزرگ مثل دیجیکالا، اسنپ، اسنپفود و… واحدهای رسمی برای رسیدگی به شکایات دارند.
هرچند الزامآور نیست، اما معمولاً:
•سریعتر
•کمهزینهتر
•قابل استناد در دادگاه
است.
بهویژه برای اثبات حسن نیت یا اخذ مستندات.
دکتر شاپور فرهنگ پور
وکیل پایه یک دادگستری – مشاور حقوق قراردادها و شرکتها
۰۹۱۲۲۱۶۶۸۹۴
Related posts
24 نوامبر 2025
